Dickens: Charles Dickens – biografia autora klasyków literatury

18

Charles John Huffam Dickens, urodzony 7 lutego 1812 roku, to postać, która na stałe wpisała się w annały literatury światowej jako najwybitniejszy powieściopisarz epoki wiktoriańskiej. Jego dzieła, takie jak „Opowieść wigilijna” czy „Dawid Copperfield”, mimo upływu lat, wciąż poruszają serca czytelników na całym świecie, udowadniając ponadczasowość jego talentu. Dickens był nie tylko mistrzem słowa, ale również bystrym obserwatorem życia społecznego swojego czasu, co przełożyło się na jego działalność dziennikarską i krytykę społeczną. Jego wpływ na literaturę i świadomość społeczną jest niepodważalny, a nazwisko stało się synonimem pewnych warunków społecznych, które z odwagą demaskował. Zmarł 9 czerwca 1870 roku, w wieku 58 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo, które wciąż inspiruje i skłania do refleksji.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na czerwiec 2024 roku Charles Dickens miałby 212 lat.
• Żona/Mąż: Catherine Thomson Hogarth
• Dzieci: Dziesięcioro
• Zawód: Powieściopisarz, dziennikarz, krytyk społeczny
• Główne osiągnięcie: Uznawany za najwybitniejszego pisarza epoki wiktoriańskiej, autor ponadczasowych dzieł literackich i pionier w wykorzystaniu formatu publikacji w odcinkach.

Charles Dickens: Podstawowe informacje

Charles John Huffam Dickens, angielski powieściopisarz, przyszedł na świat 7 lutego 1812 roku w Landport na wyspie Portsea, w hrabstwie Hampshire. Był drugim z ośmiorga dzieci Elizabeth i Johna Dickensów. Jego życie zakończyło się 9 czerwca 1870 roku w Higham w hrabstwie Kent, w wieku 58 lat. Został pochowany w prestiżowym Zakątku Poetów w Opactwie Westminsterskim. Dickens nie był jedynie powieściopisarzem; jego działalność obejmowała również pracę dziennikarza, autora opowiadań oraz aktywnego krytyka społecznego. Uznawany jest za najwybitniejszego przedstawiciela literatury epoki wiktoriańskiej. Termin „Dickensian” na stałe wszedł do języka potocznego, opisując fatalne warunki pracy, nędzę lub postaci o komicznie odpychającym charakterze.

Rodzina i życie prywatne Charlesa Dickensa

Rodzina pochodzenia i wczesne doświadczenia

Ojciec Charlesa Dickensa, John Dickens, pełnił funkcję urzędnika w biurze płatniczym Królewskiej Marynarki Wojennej. Tragiczne wydarzenia z dzieciństwa pisarza miały miejsce w 1824 roku, kiedy to jego ojciec trafił do więzienia dla dłużników Marshalsea w Southwark z powodu życia ponad stan. Konsekwencją tego wydarzenia było przerwanie nauki przez 12-letniego Charlesa, który musiał podjąć pracę fizyczną, aby wesprzeć rodzinę. Praca ta, wykonywana w Warren’s Blacking Warehouse przy Hungerford Stairs, polegała na naklejaniu etykiet na słoiki z pastą do butów i trwała po 10 godzin dziennie za skromne wynagrodzenie 6 szylingów tygodniowo. Było to dla niego źródłem głębokiego wstydu, o którym rzadko mówił publicznie. Częste przeprowadzki rodziny w dzieciństwie obejmowały takie miejsca jak Londyn, Sheerness i Chatham. Ojciec pisarza, John Dickens, został uwięziony za długi w więzieniu Marshalsea w Southwark. Nazwisko jednego z kolegów z fabryki, Boba Fagina, Dickens wykorzystał później jako imię głównego antagonisty w swojej powieści „Oliver Twist”.

Małżeństwo i dzieci

2 kwietnia 1836 roku Charles Dickens poślubił Catherine Thomson Hogarth. Para doczekała się dziesięciorga dzieci. Małżeństwo to zakończyło się separacją w 1858 roku. W późniejszych latach życia, od 1857 roku aż do śmierci w 1870 roku, jego partnerką życiową była aktorka Ellen Ternan.

Inspiracje postaci z życia

Wiele postaci w literackich dziełach Charlesa Dickensa miało swoje realne pierwowzory. Jego ojcem chrzestnym był Christopher Huffam, szef firmy riggerów w Royal Navy, który stał się inspiracją dla postaci Paula Dombeya. Elizabeth Roylance, u której mieszkał jako dziecko, posłużyła za wzór dla pani Pipchin w „Dombey i Syn”. Rodzina Garlandów z „Magazynu osobliwości” bazowała na jego gospodarzach z Lant Street.

Kariera literacka i dziennikarska Charlesa Dickensa

Początki kariery i literacki przełom

Karierę zawodową Charles Dickens rozpoczął jako dziennikarz. Literacki przełom nastąpił w 1836 roku, gdy zaczął publikować w odcinkach „Klub Pickwicka”. Ta powieść szybko stała się fenomenem wydawniczym, zapoczątkowując modę na gadżety związane z postaciami z książek. Przez dwadzieścia lat Dickens edytował tygodnik, a jego dorobek pisarski obejmuje łącznie 15 powieści i 5 nowel. Jego działalność dziennikarska obejmowała pracę w „The Morning Chronicle”, gdzie zaczął pracować jako sprawozdawca parlamentarny oraz dziennikarz. Jego pierwsze szkice, zatytułowane „Sketches by Boz”, były publikowane w czasopismach i stanowiły zapowiedź jego późniejszej twórczości.

Innowacyjny format publikacji i jego wpływ

Dickens był pionierem w wykorzystaniu formatu publikacji w odcinkach, zazwyczaj miesięcznych lub tygodniowych. Ten sposób wydawania powieści pozwalał mu na bieżąco analizować reakcje czytelników i modyfikować fabułę, co było kluczowe dla utrzymania zaangażowania odbiorców. Taki format, często kosztujący zaledwie pół pensa, sprawił, że jego książki stały się dostępne dla szerszej grupy czytelników, w tym osób ubogich i analfabetów, którzy składali się na zakup kolejnych numerów, aby ktoś mógł im je czytać na głos. To właśnie dzięki seryjnemu wydawaniu książek w tanich odcinkach, Dickens zainspirował nową klasę czytelników.

Najważniejsze dzieła i ich znaczenie

Wśród jego licznych dzieł szczególne miejsce zajmuje nowela „Opowieść wigilijna” (oryg. „A Christmas Carol”) z 1843 roku, która do dziś pozostaje jednym z najpopularniejszych utworów literatury światowej, opowiadającym historię Ebenezera Scrooge’a. Powieść „Dawid Copperfield”, której tytułowy bohater jest często utożsamiany z samym autorem, pozwoliła mu na poprawę postaci Miss Mowcher po interwencji podiatry jego żony. Innym znaczącym dziełem jest powieść „Bleak House” (1853), która zawierała tak celną satyrę na brytyjski system sądowniczy, że przyczyniła się do wzmocnienia ruchu reformatorskiego. Warto również wspomnieć o „A Tale of Two Cities” (Historia dwóch miast), która przedstawia losy bohaterów w czasach Rewolucji Francuskiej. Jego ostatnie, niedokończone dzieło to „The Mystery of Edwin Drood” (Tajemnica Edwina Drooda).

Warto wiedzieć: „Opowieść wigilijna” doczekała się niezliczonych adaptacji w każdym medium artystycznym.

Filantropia, działalność społeczna i krytyka

Rzecznik praw dzieci i reform społecznych

Charles Dickens był żarliwym rzecznikiem praw dzieci oraz reformy edukacji. Jego głębokie zaangażowanie społeczne wynikało z traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa, zwłaszcza z okresu pracy w fabryce pasty do butów. Wykorzystywał swoją ogromną sławę do walki o poprawę warunków społeczno-ekonomicznych i pracowniczych. Wierzył, że ciężar trudów życia w epoce przemysłowej jest niesprawiedliwie przerzucany na najuboższych. Jego krytyka literacka miała realny wpływ na społeczeństwo; zmiany prawne w Anglii w latach 70. XIX wieku były częściowo efektem jego twórczości. Dickens stał się kronikarzem ówczesnego Londynu, często utrwalając życie ludzi ubogich oraz ukazując bezduszność praw.

Międzynarodowa sława i osiągnięcia Charlesa Dickensa

Pierwsza międzynarodowa celebrytka literacka

Charles Dickens osiągnął status pierwszej międzynarodowej celebrytki literackiej. Jego popularność w Stanach Zjednoczonych i Europie była porównywalna do dzisiejszych gwiazd popkultury. W późniejszym etapie swojej kariery odbywał liczne trasy z odczytami swoich dzieł, które przyciągały ogromne rzesze fanów. Jego twórczość zyskała bezprecedensową popularność już za jego życia, co świadczy o jego niezwykłym wpływie na kulturę swoich czasów.

Ciekawostki i szczegóły z życia Charlesa Dickensa

Wczesne doświadczenia pracy i ich wpływ

Jako 12-latek, Charles Dickens pracował po 10 godzin dziennie w Warren’s Blacking Warehouse przy Hungerford Stairs. Za zarobek 6 szylingów tygodniowo naklejał etykiety na słoiki z pastą do butów w budynku, który był opanowany przez szczury. Ta praca była dla niego źródłem głębokiego wstydu i znacząco wpłynęła na jego późniejszą twórczość, uwrażliwiając go na los najbiedniejszych. W dzieciństwie był zapalonym czytelnikiem powieści łotrzykowskich, czerpiąc inspirację między innymi od Tobiasa Smolletta i Henry’ego Fieldinga. Lektura „Księgi tysiąca i jednej nocy” miała istotny wpływ na ukształtowanie jego późniejszego stylu narracyjnego.

Inspiracje artystyczne i pierwowzory postaci

Jako siedmiolatek, Charles Dickens po raz pierwszy zobaczył występ Josepha Grimaldiego, ojca nowoczesnego klaunowania, co zainspirowało go do późniejszego redagowania pamiętników Grimaldiego. Jak wspomniano, wiele postaci z jego książek miało realne pierwowzory. Elizabeth Roylance, u której mieszkał jako dziecko, stała się inspiracją dla pani Pipchin w „Dombey i Syn”. Rodzina Garlandów z „Magazynu osobliwości” bazowała na jego gospodarzach z Lant Street. Jego ojciec, John Dickens, pracował jako urzędnik w biurze płatniczym Królewskiej Marynarki Wojennej. Warto zaznaczyć, że Dickens był niestrudzonym autorem listów, co świadczy o jego ciągłym zaangażowaniu w komunikację i relacje.

Podróże i wydarzenia życiowe

Charles Dickens podróżował po Stanach Zjednoczonych w latach 1842 i 1868, a także odwiedzał Paryż wraz z Ellen Ternan. W trakcie swojej kariery doświadczył wielu ważnych wydarzeń, w tym przeżył katastrofę kolejową w Staplehurst. Informacje o katastrofie w tunelu Clayton wykorzystał później w swojej twórczości. Dostał pierwszy udar mózgu, co było zwiastunem jego zbliżającego się końca. Zmarł w 1870 roku w swoim domu w Gads Hill Place. Jego twórczość zyskała bezprecedensową popularność już za jego życia, a jego status jako jednego z najważniejszych pisarzy w historii Anglii jest niezaprzeczalny. Jego dzieła, takie jak „Opowieść wigilijna”, doczekały się niezliczonych adaptacji w każdym medium artystycznym. Był autorem setek opowiadań i artykułów non-fiction.

Chronologia życia i kariery Charlesa Dickensa

Najważniejsze daty w życiu i twórczości

• 1812: Narodziny Charlesa Johna Huffama Dickensa 7 lutego w Landport, Portsmouth.
• 1824: Ojciec Charlesa, John Dickens, trafia do więzienia dla dłużników Marshalsea.
• 1824: 12-letni Charles przerywa naukę i podejmuje pracę fizyczną w fabryce pasty do butów.
• 1836: Literacki przełom wraz z seryjną publikacją „Klubu Pickwicka”.
• 2 kwietnia 1836: Poślubia Catherine Thomson Hogarth.
• 1836: Rozpoczyna karierę jako dziennikarz.
• 1843: Publikacja noweli „Opowieść wigilijna”.
• 1853: Publikacja powieści „Bleak House”.
• 1858: Małżeństwo z Catherine Thomson Hogarth kończy się separacją.
• od 1857 do 1870: Jego partnerką życiową jest aktorka Ellen Ternan.
• 1870: Zmarł 9 czerwca w Higham w hrabstwie Kent.

Dzieła Charlesa Dickensa – przegląd

Lista najważniejszych powieści i nowel

• „Klub Pickwicka” (The Pickwick Papers)
• „Oliver Twist”
• „Nicholas Nickleby”
• „Magazyn osobliwości” (The Old Curiosity Shop)
• „Barnaby Rudge”
• „David Copperfield”
• „Bleak House”
• „Opowieść wigilijna” (A Christmas Carol)
• „A Tale of Two Cities” (Historia dwóch miast)
• „Great Expectations” (Wielkie nadzieje)
• „Our Mutual Friend” (Nasz wspólny przyjaciel)
• „The Mystery of Edwin Drood” (Tajemnica Edwina Drooda) – niedokończona

Charles Dickens jako krytyk społeczny

Wpływ doświadczeń na działalność społeczną

Traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa, w tym praca w fabryce pasty do butów i uwięzienie ojca, ukształtowały postawę Dickensa wobec niesprawiedliwości społecznej. Stał się on zagorzałym rzecznikiem praw dzieci i reformy edukacji. Wykorzystywał swoją twórczość i sławę do podnoszenia świadomości społecznej na temat fatalnych warunków pracy, biedy oraz nierówności ekonomicznych. Jego dzieła, często publikowane w tanich odcinkach, docierały do szerokich mas, inspirując do dyskusji i zmian. Termin „Dickensian” do dziś symbolizuje pewne negatywne aspekty społeczne, które pisarz tak celnie opisywał.

Charles Dickens, poprzez swoje niezapomniane dzieła, nie tylko zrewolucjonizował literaturę, ale także stał się głosem najuboższych i inspiracją do zmian społecznych, ukazując siłę empatii i literatury w przemianie świata. Jego dziedzictwo stanowi trwały pomnik nie tylko literackiego geniuszu, ale także głębokiego zaangażowania w sprawy ludzkie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Dickens