Abebe Bikila: Bosy maratończyk z 1960, 1969 i wypadek samochodowy.

13

Abebe Bikila, legendarny etiopski lekkoatleta, dwukrotny złoty medalista olimpijski w maratonie, na dzień 2024 roku miałby 92 lata. Urodzony 7 sierpnia 1932 roku, zmarł 25 października 1973 roku w wieku 41 lat. Jego niezwykła kariera, rozpoczęta od służby wojskowej, nabrała globalnego rozgłosu dzięki historycznym zwycięstwom, w tym biegowi boso na igrzyskach w Rzymie w 1960 roku. Po zakończeniu kariery sportowej, zmagając się z tragicznymi konsekwencjami wypadku samochodowego, Bikila udowodnił swoją niezłomną wolę życia, angażując się w sport osób niepełnosprawnych. Jego życie, choć krótkie, było pełne triumfów i inspirujących wyzwań.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 2024 rok miałby 92 lata.
• Żona/Mąż: Yewebdar Wolde-Giorgis.
• Dzieci: Brak informacji.
• Zawód: Lekkoatleta, maratończyk, kapitan Etiopskiej Gwardii Cesarskiej.
• Główne osiągnięcie: Dwukrotny złoty medalista olimpijski w maratonie (1960, 1964), pierwszy biegacz w historii, który obronił tytuł olimpijski w tej konkurencji.

Podstawowe Informacje o Abebe Bikila

Dane personalne i pochodzenie

Abebe Bikila urodził się 7 sierpnia 1932 roku w miejscowości Jato, w Etiopii. Jego narodziny zbiegły się z dniem rozgrywania maratonu na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku. Przed nazwiskiem często używano tytułu „Shambel”, oznaczającego stopień kapitana, który uzyskał podczas służby wojskowej. W szczytowym okresie swojej kariery sportowej Abebe Bikila charakteryzował się idealną dla biegacza długodystansowego budową ciała – mierzył 177 cm wzrostu i ważył zaledwie 57 kg.

Okres życia i śmierć

Życie Abebe Bikili, choć krótkie, było niezwykle intensywne i naznaczone pasmem sukcesów. Urodził się w 1932 roku, a zmarł 25 października 1973 roku w wieku 41 lat. Przyczyną jego przedwczesnej śmierci był krwotok mózgowy, który wystąpił w Addis Abebie, stolicy Etiopii. Jego odejście było ogromną stratą dla świata sportu i Etiopii.

Rodzina i Życie Prywatne Abebe Bikila

Małżeństwo i relacje rodzinne

Życie prywatne Abebe Bikili, mimo burzliwego okresu wojny włosko-etiopskiej (1935–1937), w którym jego rodzina była zmuszona do ucieczki do odległego miasta Gorro, było nacechowane stabilnością rodzinną. 16 marca 1960 roku Abebe poślubił Yewebdar Wolde-Giorgis, która miała wówczas zaledwie 15 lat. Ich małżeństwo przetrwało aż do śmierci sportowca w 1973 roku.

Wczesne zainteresowania sportowe

Już od najmłodszych lat Abebe Bikila wykazywał naturalne predyspozycje do aktywności fizycznej. Jako młody chłopiec w Jato z zamiłowaniem grał w „gena” – tradycyjną etiopską odmianę hokeja na trawie. Charakterystyczne dla tej gry były rozgrywki na ogromnych dystansach, co od najmłodszych lat budowało jego wytrzymałość i kondycję fizyczną, stanowiąc solidny fundament dla przyszłej kariery w biegach długodystansowych.

Kariera Wojskowa i Sportowa Abebe Bikila

Służba w Gwardii Cesarskiej

W 1952 roku Abebe Bikila przeniósł się do Addis Abeby, stolicy Etiopii. Tam rozpoczął służbę w 5. Pułku Piechoty Etiopskiej Gwardii Cesarskiej, znanej jako Kebur Zabagna. Była to elitarna jednostka wojskowa odpowiedzialna za ochronę cesarza, a służba ta stanowiła ważny etap w jego życiu, kształtując dyscyplinę i determinację, które później przełożyły się na jego sukcesy sportowe.

Początki treningów maratońskich

W połowie lat 50. XX wieku Abebe Bikila zaczął intensywnie trenować biegi długodystansowe. Jego codzienne treningi były niezwykle wymagające – pokonywał dystans 20 kilometrów, biegając z wzgórz Sululta do Addis Abeby i z powrotem. Ten rygorystyczny plan treningowy, połączony z naturalnym talentem, doskonale przygotował go do wyzwań na najwyższym poziomie sportowym.

Rola trenera Onni Nikanena

Talent Abebe Bikili został dostrzeżony przez Onni Nikanena, szwedzkiego trenera pracującego w Etiopii na zlecenie rządu. Niskanen dostrzegł ogromny potencjał w młodym żołnierzu i podjął się jego profesjonalnego przygotowania, koncentrując się na specjalizacji w maratonie. Pod jego kierownictwem Bikila rozwinął swoje umiejętności, stając się jednym z najlepszych maratończyków na świecie.

Osiągnięcia Olimpijskie i Rekordy Świata

Historyczny bieg boso w Rzymie (1960)

Igrzyska Olimpijskie w Rzymie w 1960 roku zapisały się złotymi zgłoskami w historii sportu, a Abebe Bikila stał się jej głównym bohaterem. Przed startem maratonu, po zakupie nowych butów, okazało się, że są one niewygodne i powodują pęcherze. Decyzja o biegu boso okazała się strzałem w dziesiątkę. Abebe Bikila nie tylko wygrał ten prestiżowy bieg, ale także ustanowił nowy rekord świata z czasem 2:15:16.2. To zwycięstwo uczyniło go pierwszym Etiopczykiem w historii, który zdobył złoty medal olimpijski, stanowiąc przełomowy moment dla etiopskiego sportu. Biegacz z Etiopii w Rzymie udowodnił, że determinacja i naturalne predyspozycje mogą przezwyciężyć wszelkie przeszkody.

Obrona tytułu w Tokio (1964)

Cztery lata później, na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964 roku, Abebe Bikila dokonał czegoś historycznego. Zaledwie 40 dni przed startem maratonu przeszedł operację wycięcia wyrostka robaczkowego, co stanowiło ogromne wyzwanie. Mimo tych trudności, nie tylko wziął udział w zawodach, ale także obronił tytuł mistrza olimpijskiego, tym razem startując w butach marki Puma. Jego zwycięski czas 2:12:11.2 ustanowił kolejny rekord świata, potwierdzając jego dominację w tej dyscyplinie. Abebe Bikila został pierwszym biegaczem w historii, któremu udało się obronić tytuł mistrza olimpijskiego w maratonie.

Statystyki i sukcesy w maratonach

Kariera maratońska Abebe Bikili była imponująca pod względem liczby zwycięstw i ustanowionych rekordów. Wziął udział w łącznie szesnastu maratonach, z czego wygrał aż dwanaście. Jego sukcesy na najważniejszych imprezach sportowych, takich jak Igrzyska Olimpijskie, uczyniły go ikoną etiopskiego sportu i inspiracją dla wielu młodych biegaczy na całym świecie. Jego osiągnięcia, w tym dwukrotne zdobycie złotego medalu olimpijskiego, na zawsze wpisały się w annały historii lekkoatletyki.

Nagrody, Odznaczenia i Uznanie

Awanse wojskowe

Sukcesy sportowe Abebe Bikili nie pozostały niezauważone przez władze Etiopii, a zwłaszcza przez cesarza Haile Selassie. Po zwycięstwie w Rzymie w 1960 roku, cesarz awansował go do stopnia kaprala. Kolejne triumfy, w tym obrona tytułu w Tokio w 1964 roku, przyniosły mu dalsze awanse wojskowe – najpierw do stopnia porucznika, a ostatecznie do stopnia kapitana. Te wyróżnienia podkreślały znaczenie jego osiągnięć dla kraju.

Odznaczenia państwowe

Za swoje zasługi dla Etiopii, Abebe Bikila został uhonorowany przez cesarza Haile Selassie prestiżowymi odznaczeniami państwowymi. Otrzymał Gwiazdę Etiopii oraz Order Menelika II, co było wyrazem najwyższego uznania dla jego dokonań i wkładu w budowanie narodowej dumy. Te odznaczenia symbolizowały jego status jako bohatera narodowego.

Rekordy świata

Abebe Bikila zapisał się w historii sportu również jako dwukrotny rekordzista świata w biegu maratońskim. Oba rekordy ustanowił podczas igrzysk olimpijskich – pierwszy raz w Rzymie w 1960 roku, a następnie poprawił własny wynik w Tokio w 1964 roku. Te spektakularne osiągnięcia podkreślały jego dominację i niezwykłe możliwości fizyczne, czyniąc go jednym z najlepszych maratończyków w historii.

Tragiczny Wypadek i Walka o Sprawność

Kontuzje kończące karierę

Niestety, kariera sportowa Abebe Bikili została brutalnie przerwana przez kontuzje. Podczas Igrzysk Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, mimo startu ze złamaną kością strzałkową, musiał wycofać się z biegu po pokonaniu zaledwie 16 kilometrów. Był to wyraźny sygnał, że jego ciało zaczyna odmawiać posłuszeństwa, a jego dni jako zawodowego biegacza dobiegają końca.

Wypadek samochodowy i paraliż

22 marca 1969 roku, zaledwie rok po igrzyskach w Meksyku, życie Abebe Bikili uległo drastycznej zmianie w wyniku tragicznego wypadku samochodowego. W wyniku tego zdarzenia został sparaliżowany. To wydarzenie całkowicie zmieniło jego dalsze losy, odrywając go od ukochanej aktywności fizycznej i stawiając przed nowymi, ogromnymi wyzwaniami. Wypadek samochodowy w 1969 roku był punktem zwrotnym w jego życiu.

Walka o sprawność

Pomimo paraliżu, Abebe Bikila nie poddał się. Po leczeniu w Anglii odzyskał częściową sprawność w górnej części ciała, jednak nigdy więcej nie stanął na nogi. Do końca życia poruszał się na wózku inwalidzkim. Mimo tych ograniczeń, jego duch walki pozostał niezłomny. Jego życie poruszał się na wózku, ale jego duch pozostał wolny.

Sport osób niepełnosprawnych

Nawet po tragicznym wypadku, Abebe Bikila pozostał aktywny sportowo. Jako paraolimpijczyk, w 1970 roku startował w łucznictwie i tenisie stołowym na Stoke Mandeville Games. Rok później, w 1971 roku, odniósł kolejny sukces, wygrywając zawody w wyścigach psich zaprzęgów (sleigh-riding) dla osób niepełnosprawnych w Norwegii. Te osiągnięcia dowodzą jego niezłomnej determinacji i pasji do sportu, która przetrwała mimo przeciwności losu. Po wypadku nadal był aktywny, angażując się w sport osób niepełnosprawnych.

Ciekawostki, Incydenty i Dziedzictwo Abebe Bikila

Prezenty od cesarza

Za swoje wybitne osiągnięcia sportowe i reprezentowanie Etiopii na arenie międzynarodowej, Abebe Bikila został sowicie nagrodzony przez państwo. Cesarz Haile Selassie osobiście podarował mu dom oraz samochód Volkswagen Beetle, stanowiące wyraz wdzięczności i uznania dla jego zasług. Te prezenty były symbolicznym docenieniem jego wkładu w budowanie narodowej dumy.

Ceremonialny bieg w Nowym Jorku

W 1965 roku, podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku, Abebe Bikila wraz z innym etiopskim biegaczem, Mamo Wolde, wzięli udział w ceremonialnym półmaratonie. Ich bieg miał szczególne znaczenie – nieśli pergamin z pozdrowieniami od cesarza Haile Selassie, przekazując przesłanie pokoju i przyjaźni. Było to kolejne wydarzenie, które podkreślało jego rolę jako ambasadora swojego kraju.

Narodowa żałoba i pogrzeb państwowy

Śmierć Abebe Bikili w 1973 roku wywołała głęboki żal w całej Etiopii. Cesarz Haile Selassie ogłosił narodowy dzień żałoby, a sportowiec otrzymał uroczysty pogrzeb państwowy, który był wyrazem najwyższego szacunku dla jego osoby i dokonań. Jego dziedzictwo było tak wielkie, że jego śmierć została odczuta jako narodowa tragedia.

Pomniki i nagrody jego imienia

Pamięć o Abebe Bikili jest żywa do dziś. Jego imieniem nazwano stadion w Addis Abebie – Abebe Bikila Stadium, który jest ważnym ośrodkiem sportowym w stolicy Etiopii. Ponadto, w Stanach Zjednoczonych istnieje prestiżowa Abebe Bikila Award, przyznawana przez New York Road Runners wybitnym maratończykom, która jest hołdem dla jego osiągnięć i inspiracji.

Symbolika w sporcie i kulturze

Abebe Bikila stał się czymś więcej niż tylko wybitnym sportowcem. Jest symbolem afrykańskiej dominacji w biegach długodystansowych i narodową ikoną Etiopii. Jego historia, od biegania boso po olimpijskie złoto, po walkę z niepełnosprawnością, inspiruje kolejne pokolenia. Jego postać na stałe wpisała się w historię sportu, jako przykład determinacji, talentu i niezłomnego ducha.

Abebe Bikila na zawsze pozostanie inspirującym symbolem niezłomności, pokazując, że determinacja i pasja do życia potrafią przezwyciężyć największe wyzwania, nawet po dramatycznych życiowych zakrętach. Jego historia uczy nas, że prawdziwy mistrz nigdy się nie poddaje, niezależnie od okoliczności.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Abebe_Bikila