Jane Seymour Fonda, urodzona 21 grudnia 1937 roku, to ikoniczna amerykańska aktorka, która na styczeń 2026 roku ma 88 lat. Córka legendy kina Henry’ego Fondy, dwukrotna laureatka Oscara, wyznaczała trendy na ekranie i w dziedzinie fitnessu, stając się globalną gwiazdą. Jej życie, naznaczone talentem aktorskim, zaangażowaniem społecznym i aktywnością polityczną, stanowi fascynujący rozdział w historii Hollywood.
Fascynująca kariera Jane Fondy obejmuje przełomowe role filmowe, działalność aktywistyczną oraz rewolucyjne podejście do fitnessu. Jako aktorka zdobyła uznanie krytyków i publiczności, a jej życie osobiste, choć burzliwe, jest integralną częścią jej barwnej biografii.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 88 lat (na styczeń 2026)
- Żona/Mąż: Trzykrotnie zamężna (Roger Vadim, Tom Hayden, Ted Turner)
- Dzieci: Dwoje (Troy Garity, Mary Williams)
- Zawód: Aktorka, działaczka polityczna, ikona fitness
- Główne osiągnięcie: Dwa Oscary dla najlepszej aktorki, globalna ikona fitness, aktywna działaczka społeczna
Podstawowe informacje o Jane Fondzie
Dane biograficzne
Jane Seymour Fonda przyszła na świat 21 grudnia 1937 roku w Doctors Hospital w Nowym Jorku. Jako córka cenionego aktora Henry’ego Fondy i Frances Ford Seymour, odziedziczyła artystyczne dziedzictwo. Jej przydomek „Lady” przez pierwsze lata życia wynikał z jej powiązania z angielską rodziną królewską, poprzez matkę spokrewnioną z Jane Seymour, trzecią żoną Henryka VIII.
Pochodzenie i rodzina
Nazwisko Fonda ma swoje korzenie we włoskich przodkach, którzy osiedlili się w Holandii, a następnie przenieśli do Nowego Jorku. Jane Fonda posiada zatem wielokulturowe pochodzenie, obejmujące korzenie włoskie, holenderskie, angielskie, francuskie i szkockie. Po pierwszym ślubie z Rogerem Vadimem przez pewien czas używała również nazwiska Jane Seymour Plemiannikov.
Życie osobiste Jane Fondy
Rodzice i rodzeństwo
Wczesne lata życia Jane naznaczone były tragedią rodzinną. Jej matka, Frances Ford Seymour, zmarła w 1950 roku w wyniku samobójstwa. Ojciec, Henry Fonda, po raz drugi ożenił się z Susan Blanchard. Jane miała brata, Petera Fondę, który również odniósł sukcesy jako aktor. Posiadała również przyrodnią siostrę, Frances de Villers Brokaw.
Małżeństwa i związki
Jane Fonda była trzykrotnie zamężna: z reżyserem Rogerem Vadimem (1965–1973), aktywistą Tomem Haydenem (1973–1990) i potentatem medialnym Tedem Turnerem (1991–2001). W latach 2009–2017 pozostawała w związku z Richardem Perrym.
Dzieci
Jest matką dwojga dzieci: syna Troya Garity’ego, który również został aktorem, oraz adoptowanej córki Mary Williams. Jej siostrzenicą, z którą jest blisko spokrewniona, jest aktorka Bridget Fonda.
Relacje rodzinne
Rodzina Fondów jest znaczącym elementem historii Hollywood. Brat Jane, Peter Fonda, zapisał się w historii kina rolą w filmie „Easy Rider”. Siostrzenica, Bridget Fonda, kontynuuje aktorskie tradycje rodziny. Dalsze pokolenia również związane są ze światem sztuki, czego przykładem jest Pilar Corrias, właścicielka galerii sztuki w Londynie.
Kariera zawodowa
Początki kariery
Zanim na dobre rozpoczęła karierę aktorską, Jane Fonda próbowała swoich sił jako modelka, pojawiając się na okładce magazynu „Vogue”. Jej pasja do aktorstwa rozkwitła w 1954 roku, gdy wystąpiła u boku ojca w przedstawieniu „The Country Girl”. Kluczowym momentem było spotkanie z Lee Strasbergiem, który dostrzegł jej ogromny talent.
Przełomowe momenty i debiuty
Debiut sceniczny na Broadwayu w 1960 roku w sztuce „There Was a Little Girl” przyniósł jej nominację do nagrody Tony. W tym samym roku zadebiutowała na ekranie w komedii „Tall Story”. Jej status jako symbolu seksu ugruntował film „Barbarella” z 1968 roku.
Kultowe role i filmy
Jane Fonda stworzyła wiele niezapomnianych kreacji, w tym w filmach „Klute”, „Powrót do domu”, „Czyż nie dobija się koni?” czy „Sposób na teściową”. Mimo licznych propozycji, odrzuciła role w takich produkcjach jak „Dziecko Rosemary” czy „Bonnie i Clyde”, koncentrując się na projektach, które bardziej odpowiadały jej wizji artystycznej.
Okresy wycofania i powrotu
Po latach sukcesów, w 1991 roku, Jane Fonda wycofała się z aktorstwa, by powrócić na ekrany w 2005 roku w filmie „Sposób na teściową”. Jej powrót na scenę teatralną w 2009 roku po 46 latach nieobecności w sztuce „33 Variations” również został uhonorowany nominacją do nagrody Tony.
Sukcesy w serialach
W latach 2015–2022 Jane Fonda odnosiła sukcesy w serialu komediowym Netflixa „Grace i Frankie”, grając u boku Lily Tomlin. Ich kreacje przyniosły jej kolejne nominacje do nagrody Emmy.
Nagrody i osiągnięcia
Oscary
Jane Fonda zdobyła dwa Oscary dla najlepszej aktorki: pierwszy w 1971 roku za rolę w filmie „Klute”, a drugi w 1978 roku za kreację w dramacie „Powrót do domu”.
Złote Globy
Aktorka jest laureatką siedmiu Złotych Globów, w tym prestiżowej nagrody im. Cecila B. DeMille’a za całokształt twórczości przyznanej w 2021 roku.
Nagrody za całokształt twórczości
Jej wkład w kinematografię został doceniony licznymi nagrodami za całokształt twórczości, w tym Honorową Złotą Palmą w Cannes (2007), AFI Life Achievement Award (2014), Złotym Lwem na festiwalu w Wenecji (2017) oraz Screen Actors Guild Life Achievement Award (2025).
Inne prestiżowe wyróżnienia
Za rolę w filmie „Czyż nie dobija się koni?” otrzymała nagrodę New York Film Critics Circle. W 1984 roku zdobyła nagrodę Primetime Emmy za kreację w produkcji „The Dollmaker”.
Tabela nagród i wyróżnień
| Nagroda | Rok | Kategoria |
|---|---|---|
| Oscar | 1971 | Najlepsza aktorka (za „Klute”) |
| Oscar | 1978 | Najlepsza aktorka (za „Powrót do domu”) |
| Złoty Glob | 2021 | Cecil B. DeMille Award (za całokształt twórczości) |
| Honorowa Złota Palma | 2007 | Za całokształt twórczości |
| AFI Life Achievement Award | 2014 | Za całokształt twórczości |
| Złoty Lew | 2017 | Za całokształt |
| Screen Actors Guild Life Achievement Award | 2025 | Za całokształt twórczości |
| New York Film Critics Circle Award | 1969 | Za rolę w filmie „Czyż nie dobija się koni?” |
| Primetime Emmy Award | 1984 | Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie telewizyjnym (za „The Dollmaker”) |
Filantropia, aktywizm i osobowość
Działalność polityczna i aktywistyczna
Jane Fonda jest znana ze swojego zaangażowania politycznego i aktywistycznego, szczególnie od czasów wojny w Wietnamie. Jej wizyta w Hanoi w 1972 roku, choć kontrowersyjna, podkreśliła jej antywojenne przekonania. Jest silną zwolenniczką feminizmu i ochrony środowiska, współzałożycielką Women’s Media Center oraz zaangażowaną w działania na rzecz rdzennych Amerykanów i społeczności LGBTQ+.
Sport i hobby
Początki pasji do ruchu
Jej zamiłowanie do aktywności fizycznej zaczęło się w młodym wieku, gdy pracowała jako instruktorka tańca. Ta wczesna pasja zapoczątkowała jej późniejszą karierę w dziedzinie fitnessu.
Rewolucja fitness i kaset wideo
W 1982 roku Jane Fonda zrewolucjonizowała świat fitness, wydając kasetę wideo „Jane Fonda’s Workout”, która stała się bestsellerem. Wydała łącznie 22 filmy z ćwiczeniami, sprzedając ponad 17 milionów egzemplarzy i inspirując miliony ludzi do aktywnego trybu życia.
Kontrowersje i skandale
Krytyka i wyróżnienia
W swojej karierze Fonda spotkała się zarówno z krytyką, jak i uznaniem. W 1963 roku została uhonorowana tytułem „Najgorszej Aktorki Roku” przez „Harvard Lampoon”, choć później zdobyła liczne prestiżowe nagrody. Kontrowersje wzbudziła również jej pozew przeciwko magazynowi „Playboy”.
Kontrowersje związane z podróżą do Hanoi
Wizyta w Hanoi w 1972 roku wywołała burzę medialną i społeczną w Stanach Zjednoczonych, przynosząc jej przydomek „Hanoi Jane”. Chociaż aktorka wyrażała później żal z powodu niektórych aspektów tej podróży, nigdy nie wycofała się ze swoich antywojennych poglądów.
Warto wiedzieć: Wizyta aktorki w Hanoi miała miejsce w trudnym politycznie okresie wojny w Wietnamie, co wywołało silne emocje i podziały społeczne w Stanach Zjednoczonych.
Ciekawostki
Po okresie studiów artystycznych w Paryżu, Jane Fonda zdecydowała się na karierę aktorską w USA. Przygotowując się do roli w filmie „Klute”, przeprowadzała dogłębne badania, rozmawiając z prostytutkami i madammami, aby lepiej zrozumieć psychikę swojej postaci. Jej oficjalna strona internetowa to janefonda.com. W 2021 roku została uhonorowana nagrodą Cecil B. DeMille Award, a w 2025 roku otrzyma Screen Actors Guild Life Achievement Award, co świadczy o jej trwałym wpływie na przemysł filmowy.
Jane Fonda to postać, której życie i kariera stanowią inspirujący przykład wszechstronności, determinacji i zaangażowania. Od kinowych ekranów, przez rewolucję fitness, po aktywność społeczną i polityczną, jej wpływ na kulturę i społeczeństwo jest niezaprzeczalny i pozostaje żywy do dziś.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Ile operacji plastycznych miała Jane Fonda?
Jane Fonda otwarcie mówiła o swoich zabiegach estetycznych, przyznając się do poddania się liftingom twarzy i powiek. Podkreśla, że jej celem było zachowanie naturalnego wyglądu.
Kim jest Jane Fonda?
Jane Fonda to amerykańska aktorka, aktywistka i ikona fitnessu, córka aktora Henry’ego Fondy. Jest laureatką dwóch Oscarów za role w filmach „Klute” i „Powrót do domu”.
Ile dzieci ma Jane Fonda?
Jane Fonda ma dwoje dzieci. Jest matką Vanessy Vadim ze związku z Rogerem Vadimem oraz Troy’a Garrety’ego z małżeństwa z Tomem Haydenem.
Co się stało z Bridget Fondą?
Bridget Fonda, siostrzenica Jane Fondy, wycofała się z życia publicznego i kariery aktorskiej ponad dziesięć lat temu. Od tego czasu mieszka z mężem i synem w odosobnieniu, rzadko pojawiając się w mediach.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jane_Fonda
