Tołstoj: Lew Nikołajewicz, pisarz i myśliciel.

11

Lew Tołstoj, urodzony 9 września 1828 roku, jest jednym z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury światowej, znanym przede wszystkim z monumentalnych powieści „Wojna i pokój” oraz „Anna Karenina”. W wieku 82 lat, na chwilę przed śmiercią, w listopadzie 1910 roku, pozostawił po sobie bogaty dorobek literacki i filozoficzny, który do dziś kształtuje światowe myślenie o człowieku, społeczeństwie i duchowości. Był mężem Zofii Bers, z którą doczekał się czternaściorga dzieci. Jego twórczość i życie prywatne, naznaczone głębokimi przemyśleniami i duchowymi poszukiwaniami, stanowią fascynujący rozdział w historii kultury.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na chwilę przed śmiercią w listopadzie 1910 roku, w wieku 82 lat.
• Żona/Mąż: Zofia Bers.
• Dzieci: Czternaścioro.
• Zawód: Pisarz, myśliciel, filozof.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie monumentalnych dzieł literackich takich jak „Wojna i pokój” i „Anna Karenina”, a także rozwinięcie idei pacyfizmu.

Pochodzenie i wczesne lata życia

Hrabia Lew Nikołajewicz Tołstoj urodził się w rodowym majątku Jasna Polana, niedaleko Tuły, 9 września 1828 roku. Pochodził ze starej i zasłużonej rosyjskiej rodziny arystokratycznej. Jego dzieciństwo zostało naznaczone wczesną stratą rodziców – matkę stracił w wieku zaledwie dwóch lat, a ojca w wieku dziewięciu. Był czwartym z pięciorga dzieci hrabiego Nikołaja Iljicza Tołstoja, weterana wojny z 1812 roku, i księżnej Marii Tołstoj (z domu Wołkońskiej). Opiekę nad nim i jego rodzeństwem przejęli krewni.

Wykształcenie i początek kariery

W 1844 roku Lew Tołstoj rozpoczął studia prawnicze i uczył się języków orientalnych na Uniwersytecie Kazańskim. Jego podejście do nauki było jednak problematyczne; nauczyciele oceniali go jako osobę „niezdolną i niechętną do nauki”. W efekcie, w połowie studiów, porzucił uczelnię, co było jednym z pierwszych sygnałów jego późniejszych, często nieregularnych ścieżek edukacyjnych i samokształceniowych.

Pierwsze sukcesy literackie odniósł już w wieku dwudziestu lat. W latach 1852–1856 opublikował półautobiograficzną trylogię, na którą składały się dzieła: „Dzieciństwo”, „Lata chłopięce” i „Młodość”. Ta wczesna twórczość, charakteryzująca się głęboką introspekcją i realistycznym obrazem dojrzewania, przyniosła mu uznanie krytyki i zapowiedziała jego przyszły, wielki talent literacki.

Rodzina i życie prywatne Lwa Tołstoja

Małżeństwo z Zofią Bers

23 września 1862 roku Lew Tołstoj poślubił Zofię Bers, córkę nadwornego lekarza. Młodsza od niego o 16 lat Zofia stała się nie tylko jego żoną, ale także najbliższą współpracowniczką. Jej zaangażowanie w proces twórczy było nieocenione – to ona wielokrotnie przepisywała rękopisy dzieł Tołstoja, w tym siedmiokrotnie monumentalną powieść „Wojna i pokój”. Ich związek, choć burzliwy, był kluczowy dla twórczości pisarza.

Liczna rodzina i wyzwania dnia codziennego

Małżeństwo Lwa Tołstoja i Zofii Bers zaowocowało narodzinami czternastu dzieci. Spośród nich ośmioro dożyło wieku dorosłego. Tak liczna rodzina stanowiła ogromne wyzwanie logistyczne i emocjonalne dla funkcjonowania domu w Jasnej Polanie, generując codzienne troski o byt i wychowanie potomstwa. **Liczba czternastu dzieci była znaczącym elementem życia rodzinnego Tołstojów.**

Kryzys małżeński na tle ideologicznym

Późniejsze lata życia Lwa Tołstoja były naznaczone narastającymi konfliktami z żoną, Zofią. Wynikały one przede wszystkim z jego radykalnych poglądów ideologicznych. Tołstoj pragnął rozdać swój majątek i zrzec się praw autorskich do swoich dzieł, aby żyć w zgodzie ze swoimi przekonaniami o prostocie i równości. Zofia, zaniepokojona o przyszłość finansową dzieci, zdecydowanie sprzeciwiała się tym zamiarom, co prowadziło do głębokich napięć w ich małżeństwie.

Kariera literacka Lwa Tołstoja

„Wojna i pokój” (1869)

„Wojna i pokój” (1869) jest dziełem o monumentalnym rozmachu, które przez wielu krytyków, w tym Gary’ego Saula Morsona, uznawane jest za największą powieść w historii literatury. Ta epicka saga łączy w sobie szeroki obraz wydarzeń historycznych, w tym wojen napoleońskich, z niezwykle głęboką analizą psychologiczną postaci. Tołstoj z mistrzostwem ukazuje złożoność ludzkich losów na tle burzliwych czasów. **”Wojna i pokój” to jedno z największych dzieł w historii literatury światowej.**

„Anna Karenina” (1878)

Powieść „Anna Karenina”, opublikowana w 1878 roku, uznawana jest za szczyt realizmu literackiego. Dzieło to opowiada tragiczną historię kobiety, która staje w konflikcie z konwenansami społecznymi i własnymi namiętnościami. „Anna Karenina” regularnie pojawia się w rankingach najlepszych książek świata, zachwycając czytelników i krytyków głębią psychologiczną i poruszającym obrazem ludzkich dramatów. **”Anna Karenina” jest powszechnie uznawana za arcydzieło realizmu psychologicznego.**

„Zmartwychwstanie” (1899)

Ostatnia z wielkich powieści Lwa Tołstoja, „Zmartwychwstanie” (1899), stanowi podsumowanie jego późniejszych przemyśleń filozoficznych i społecznych. W tym dziele pisarz zawarł ostrą krytykę instytucji państwowych i kościelnych, a także wplótł wątki ekonomiczne inspirowane filozofią georgizmu. Powieść ta jest świadectwem jego nieustannego poszukiwania sprawiedliwości i prawdy. **”Zmartwychwstanie” jest wyrazem późnych przemyśleń Tołstoja na temat sprawiedliwości społecznej.**

Inspiracja wojenna

Doświadczenia wojenne Lwa Tołstoja, szczególnie te związane z oblężeniem Sewastopola podczas wojny krymskiej, zaowocowały powstaniem cyklu „Opowiadań sewastopolskich” (1855). Dzięki surowemu realizmowi i autentyczności, z jaką pisarz opisywał okrucieństwo wojny, dzieło to zyskało ogromną popularność w Rosji i ugruntowało jego pozycję jako wrażliwego obserwatora rzeczywistości. **”Opowiadania sewastopolskie” ukazały Tołstoja jako mistrza realizmu w opisie wojny.**

Nagrody, osiągnięcia i uznanie Lwa Tołstoja

Kontrowersje wokół Nagrody Nobla

Fakt, że Lew Tołstoj, jeden z najwybitniejszych pisarzy wszech czasów, nigdy nie został uhonorowany Nagrodą Nobla, pozostaje jednym z najbardziej dyskusyjnych momentów w historii tego wyróżnienia. Jego wielokrotne nominacje, zarówno do nagrody literackiej, jak i pokojowej, potwierdzają jego ogromny wpływ na kulturę i myśl społeczną, a brak nagrody budzi do dziś pytania o kryteria oceny i ówczesne postrzeganie jego twórczości. **Lew Tołstoj nigdy nie otrzymał Nagrody Nobla, mimo wielokrotnych nominacji.**

Uznanie wśród innych pisarzy

Wielkość Lwa Tołstoja jako pisarza była powszechnie uznawana w kręgach literackich. Virginia Woolf, uznawana za jedną z najważniejszych postaci literatury XX wieku, określiła go mianem „największego ze wszystkich powieściopisarzy”. Podkreślała jego niezrównany talent w zakresie opisywania ludzkiej psychiki, złożoności charakterów i uniwersalnych prawd o człowieku, które pozostają aktualne do dziś. **Virginia Woolf nazwała Tołstoja „największym ze wszystkich powieściopisarzy”.**

Filantropia, wiara i osobowość Lwa Tołstoja

Duchowe przebudzenie

Lata 70. XIX wieku były dla Lwa Tołstoja czasem głębokiego kryzysu moralnego. Swoje przeżycia i refleksje na ten temat opisał w autobiograficznej „Spowiedzi” (1882). Ten duchowy wstrząs doprowadził go do radykalnej interpretacji nauk Jezusa Chrystusa, ze szczególnym naciskiem na Kazanie na Górze. Tołstoj zaczął głosić potrzebę życia w zgodzie z tymi naukami. **Duchowe przebudzenie Tołstoja miało miejsce w latach 70. XIX wieku.**

Pacyfizm i wpływ na świat

Koncepcja pacyfizmu Lwa Tołstoja, wyrażona w jego dziełach, stała się inspiracją dla liderów ruchu niepodległościowego w Indiach, takich jak Mahatma Gandhi, a także dla działaczy praw obywatelskich w Stanach Zjednoczonych. Jego wezwanie do niestosowania przemocy jako moralnego imperatywu rezonowało z pragnieniem sprawiedliwości i wolności, kształtując historię XX wieku. **Idee pacyfistyczne Tołstoja miały wpływ na Mahatmę Gandhiego i ruchy obywatelskie.**

Relacja z Gandhim

Lew Tołstoj prowadził korespondencję z młodym wówczas Mahatmą Gandhim, udzielając mu cennych rad i utwierdzając go w jego filozofii ahimsy, czyli niestosowania przemocy. Ta duchowa więź między dwoma wielkimi myślicielami miała znaczący wpływ na kształtowanie się ruchów niepodległościowych i obywatelskich w Indiach oraz poza ich granicami.

Wegetarianizm i etyka

Zgodnie ze swoim głębokim przekonaniem o konieczności szanowania wszelkiego życia, Lew Tołstoj stał się gorliwym propagatorem wegetarianizmu. Był również zdecydowanym przeciwnikiem polowań. Jego etyczne poglądy, oparte na współczuciu dla wszystkich istot żyjących, stanowiły integralną część jego filozofii życiowej i duchowego poszukiwania. **Tołstoj był gorliwym propagatorem wegetarianizmu.**

Służba wojskowa Lwa Tołstoja

Udział w wojnie krymskiej

Młody Lew Tołstoj odbył służbę wojskową jako oficer artylerii. Brał udział w bitwie nad Czarną oraz w trwającym 11 miesięcy oblężeniu Sewastopola w latach 1854–1855. Doświadczenia wyniesione z pola bitwy, okrucieństwo i chaos wojny, wywarły na nim głębokie piętno. **Lew Tołstoj brał udział w oblężeniu Sewastopola podczas wojny krymskiej.**

Awans za odwagę

Za swoje czyny wykazane w walce, Lew Tołstoj został doceniony i awansowany do stopnia porucznika. Jednakże, świadectwo okrucieństwa wojny, którego był naocznym świadkiem, skłoniło go do ostatecznego porzucenia armii i zwrócenia się ku pacyfizmowi. Wojna stała się dla niego symbolem ludzkiej głupoty i cierpienia.

Kontrowersje i skandale

Konflikty z Cerkwią i władzą

Radykalne poglądy religijne i społeczne Lwa Tołstoja, w tym jego krytyka Cerkwi prawosławnej i władzy państwowej, doprowadziły do jego ekskomuniki w 1901 roku. Jego przekonania, wykraczające poza ortodoksyjne doktryny i podważające autorytet instytucji, były dla wielu nie do przyjęcia, co skutkowało oficjalnym wykluczeniem ze wspólnoty religijnej. **W 1901 roku Lew Tołstoj został ekskomunikowany przez Rosyjską Cerkiew Prawosławną.**

Osobiste zmagania

Życie Lwa Tołstoja obfitowało w osobiste zmagania i kontrowersje. W młodości zmagał się z nałogiem hazardowym, który doprowadził go do znaczących długów. Później, będąc świadkiem publicznej egzekucji, przeżył traumę, która umocniła jego negatywne przekonania o roli państwa. Te doświadczenia, choć trudne, kształtowały jego unikalny światopogląd i wpływały na jego twórczość.

Kluczowe dzieła Lwa Tołstoja

• „Dzieciństwo” (1852)
• „Lata chłopięce” (1854)
• „Młodość” (1856)
• „Opowiadania sewastopolskie” (1855)
• „Wojna i pokój” (1869)
• „Anna Karenina” (1878)
• „Spowiedź” (1882)
• „Królestwo Boże jest wewnątrz was” (1894)
• „Zmartwychwstanie” (1899)

Chronologia życia i twórczości Lwa Tołstoja

Lew Tołstoj, poprzez swoje niezapomniane dzieła literackie i głębokie refleksje filozoficzne, na zawsze odcisnął swoje piętno na światowej kulturze. Jego życie stanowiło pasmo nieustannej ewolucji duchowej i intelektualnej, co znalazło odzwierciedlenie w jego pracach, które do dziś inspirują do poszukiwania prawdy, sprawiedliwości i sensu istnienia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Leo_Tolstoy