George Soros, urodzony 12 sierpnia 1930 roku w Budapeszcie, jest postacią o globalnym wpływie, znaną przede wszystkim jako węgiersko-amerykański inwestor giełdowy, filantrop i spekulant finansowy. Na styczeń 2026 roku będzie miał 95 lat. Posiadając podwójne obywatelstwo węgierskie i amerykańskie, Soros wychował się w zamożnej, niepraktykującej rodzinie żydowskiej. Jego kariera finansowa jest usiana spektakularnymi sukcesami, a jego działalność filantropijna, realizowana głównie poprzez Open Society Foundations, ma na celu promowanie otwartych społeczeństw i wspieranie liberalnych celów politycznych. Jest trzykrotnie żonaty i ma pięcioro dzieci.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 95 lat (na styczeń 2026)
- Żona/Mąż: Tamiko Bolton (obecnie)
- Dzieci: Pięcioro
- Zawód: Inwestor, filantrop
- Główne osiągnięcie: Spekulacja walutowa, która doprowadziła do „złamania Banku Anglii”
Podstawowe informacje biograficzne
Tożsamość i pochodzenie
George Soros przyszedł na świat jako György Schwartz. W 1936 roku jego rodzina zmieniła nazwisko na „Soros”, co było strategicznym posunięciem mającym na celu zapewnienie ochrony w obliczu narastającego antysemityzmu na Węgrzech. Wybór nazwiska nie był przypadkowy – jest ono palindromem, a w języku węgierskim oznacza „następny”, podczas gdy w esperanto „będzie szybować”. Jest to nazwisko, które stało się synonimem jego globalnej działalności.
Soros posiada podwójne obywatelstwo – węgierskie i amerykańskie. Wychował się w Królestwie Węgier w środowisku zamożnej, lecz niepraktykującej rodziny żydowskiej. Te wczesne doświadczenia życiowe, w tym świadomość zagrożeń związanych z prześladowaniami, z pewnością ukształtowały jego późniejsze poglądy i działania.
Data urodzenia i wiek
George Soros urodził się 12 sierpnia 1930 roku w Budapeszcie. Oznacza to, że na styczeń 2026 roku będzie miał 95 lat. Jego długowieczność pozwoliła mu na wieloletnią aktywność na globalnej scenie finansowej i społecznej.
Wykształcenie
Droga edukacyjna George’a Sorosa wiodła przez prestiżową London School of Economics. W 1951 roku uzyskał tam tytuł Bachelor of Science (BSc) z filozofii, a trzy lata później, w 1954 roku, obronił tytuł Master of Science (MSc), również w dziedzinie filozofii. Pomimo początkowych ambicji akademickich, jego oceny nie pozwoliły mu na pozostanie na uniwersytecie w roli profesora, co ostatecznie skierowało go na ścieżkę kariery w branży finansowej.
Kariera finansowa i zawodowa
Początki kariery
Po ukończeniu studiów, George Soros rozpoczął swoją karierę finansową w 1954 roku w londyńskim banku kupieckim Singer & Friedlander. Początkowo pracował jako urzędnik, by następnie przenieść się do działu arbitrażu. Te pierwsze doświadczenia zawodowe stanowiły fundament pod jego przyszłe sukcesy na rynkach finansowych.
W 1956 roku Soros przeprowadził się do Nowego Jorku, gdzie podjął pracę jako trader arbitrażowy w firmie F. M. Mayer. W latach 1956–1959 specjalizował się w akcjach europejskich, które cieszyły się rosnącą popularnością w Stanach Zjednoczonych. Następnie, w 1959 roku, dołączył do firmy Wertheim & Co., planując przepracowania tam pięciu lat, aby zaoszczędzić 500 000 dolarów i wrócić do Anglii na studia filozoficzne. Jednakże, los potoczył się inaczej i Soros pozostał w branży finansowej, rozwijając swoją karierę.
Założenie i rozwój Soros Fund Management
Przełomowym momentem w karierze George’a Sorosa było założenie w 1970 roku własnej firmy zarządzającej funduszami – Soros Fund Management. Pełniąc funkcję przewodniczącego, współpracował z takimi postaciami jak Jim Rogers czy Stanley Druckenmiller. Jego główny fundusz, początkowo znany jako Double Eagle, został przemianowany na Quantum Fund. W momencie jego założenia zarządzał aktywami o wartości 12 milionów dolarów, a do 2011 roku kwota ta wzrosła do imponujących 25 miliardów dolarów.
Najważniejsze sukcesy i porażki
George Soros zyskał światową sławę jako „człowiek, który złamał Bank Anglii”. Wydarzenie to miało miejsce podczas kryzysu „Czarnej Środy” w 1992 roku. Soros dokonał krótkiej sprzedaży funtów szterlingów o wartości 10 miliardów dolarów, co przyniosło mu zysk w wysokości 1 miliarda dolarów. Ten spektakularny ruch finansowy na zawsze wpisał go do historii wielkich spekulacji walutowych.
W lipcu 2011 roku Soros ogłosił decyzję o zwrocie funduszy zewnętrznym inwestorom, opiewających na około 1 miliard dolarów. Od tego momentu postanowił zarządzać wyłącznie rodzinnym majątkiem o wartości 24,5 miliarda dolarów. Decyzja ta pozwoliła mu uniknąć restrykcyjnych przepisów SEC dotyczących ujawniania danych, co było strategicznym posunięciem w zarządzaniu jego finansami.
Życie prywatne i rodzinne
Rodzina pochodzenia
Ojcem George’a Sorosa był Tivadar Soros, prawnik i znany autor tworzący w języku esperanto, który redagował magazyn „Literatura Mondo”. Matka, Erzsébet (Elizabeth), prowadziła dochodowy sklep z jedwabiem. Dzięki pasji ojca, George został wychowany jako osoba mówiąca w języku esperanto. Ta znajomość języka miała znaczenie również w jego późniejszym życiu, wykorzystywał ją między innymi przemawiając w Speakers’ Corner w Londynie na temat cnót internacjonalizmu.
Relacje małżeńskie
George Soros był trzykrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Annaliese Witschak, z którą związany był w latach 1960–1983. Następnie, w latach 1983–2005, jego żoną była historyczka Susan Weber. W 2013 roku Soros poślubił Tamiko Bolton.
Potomstwo
George Soros jest ojcem pięciorga dzieci. Wśród jego potomstwa wymieniani są synowie:
- Robert
- Jonathan
- Alexander
Filantropia i działalność społeczna
Skala i cele darowizn
George Soros jest jedną z najbardziej hojnych postaci na świecie. Według danych z maja 2025 roku, jego majątek netto szacowany jest na 7,2 miliarda dolarów, co stanowi ułamek jego pierwotnej fortuny, głównie z powodu ogromnej skali przeprowadzonych darowizn. Przekazał ponad 32 miliardy dolarów na rzecz Open Society Foundations, z czego 15 miliardów dolarów zostało już rozdysponowane na cele statutowe. Stanowi to 64% jego pierwotnego majątku, co czyni go jednym z największych darczyńców w historii.
W 2020 roku magazyn „Forbes” uznał go za „najbardziej hojnego darczyńcę” na świecie, biorąc pod uwagę procentowy udział przekazanego majątku netto w stosunku do całości fortuny. Wczesna działalność filantropijna Sorosa była równie znacząca. Między 1979 a 2011 rokiem przekazał ponad 11 miliardów dolarów na cele charytatywne, a do 2017 roku kwota ta wzrosła do 12 miliardów dolarów wydanych na inicjatywy obywatelskie, walkę z ubóstwem i stypendia.
Wsparcie dla edukacji
Szczególnym obszarem zainteresowania filantropijnego George’a Sorosa jest edukacja. Ufundował jeden z największych w Europie funduszy wieczystych dla Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego (Central European University) w swoim rodzinnym Budapeszcie. Działania te podkreślają jego zaangażowanie w rozwój intelektualny i dostęp do wiedzy.
Poglady polityczne i aktywność
Rola w upadku komunizmu
Wsparcie finansowe i aktywność George’a Sorosa w późnych latach 80. i wczesnych 90. XX wieku odegrały istotną rolę w procesie upadku komunizmu w Europie Wschodniej. Poprzez swoje fundacje i inicjatywy wspierał ruchy demokratyczne i organizacje obywatelskie, przyczyniając się do transformacji ustrojowej w regionie. Jego działania miały na celu promowanie wolności i otwartych społeczeństw.
Teoria refleksyjności
George Soros jest autorem ogólnej teorii refleksyjności dla rynków kapitałowych. Teoria ta zakłada, że wartości rynkowe nie są jedynie odzwierciedleniem obiektywnych fundamentów, ale są również napędzane przez subiektywne, często omylne idee uczestników rynku. Prowadzi to do powstawania baniek spekulacyjnych i cykli „hossy i bessy”, co stanowi kluczowy element jego analizy ekonomicznej.
Wsparcie dla liberalizmu
Poprzez Open Society Foundations, George Soros aktywnie wspiera postępowe i liberalne cele polityczne na całym świecie. Działalność ta, mająca na celu promowanie demokracji, praw człowieka i wolności obywatelskich, uczyniła go obiektem krytyki ze strony europejskich nacjonalistów, którzy często postrzegają jego inicjatywy jako zagrożenie dla tradycyjnych wartości.
Kontrowersje i krytyka
Teorie spiskowe
George Soros stał się centralną postacią licznych teorii spiskowych, często o charakterze skrajnie prawicowym. W tych narracjach przedstawiany jest jako „władca marionetek” stojący za globalnymi spiskami, mającymi na celu destabilizację państw i światowego porządku. Ataki te są często określane jako antysemickie, wykorzystując stereotypy skierowane przeciwko postaciom żydowskiego pochodzenia.
W 2018 roku „The New York Times” zauważył, że teorie spiskowe na temat Sorosa przeniknęły do głównego nurtu amerykańskiej polityki, stając się powszechnymi niemal w każdym zakątku Partii Republikańskiej. Te narracje podsycają nienawiść i nieufność wobec jego działalności, a także wobec idei otwartego społeczeństwa, które promuje.
Wyrok za insider trading
Jednym z nielicznych cieni na karierze finansowej George’a Sorosa jest wyrok za wykorzystywanie poufnych informacji, czyli insider trading. Dotyczyło to transakcji związanych z akcjami banku Société Générale. Ten incydent stanowi przypomnienie o skomplikowanej i często kontrowersyjnej naturze rynków finansowych.
Ciekawostki i mniej znane fakty
Przetrwanie Holokaustu
Jako trzynastolatek, George Soros przeżył nazistowską okupację Węgier. Jego rodzina uniknęła deportacji dzięki zakupionym dokumentom potwierdzającym chrześcijańskie pochodzenie. Sam Soros podawał się wówczas za chrześcijańskiego chrześniaka urzędnika Ministerstwa Rolnictwa, co pozwoliło mu przetrwać ten niezwykle trudny okres. Doświadczenie to stanowiło głęboko traumatyczne przeżycie, które z pewnością wpłynęło na jego późniejsze życie i poglądy.
W czasie wojny, jako dziecko, Soros został zmuszony przez Judenrat do roznoszenia zawiadomień o deportacji do żydowskich prawników. Jednakże, po ostrzeżeniu ojca o ich treści, zaprzestał wykonywania tego zadania. Paradoksalnie, Soros określił rok 1944 jako „najszczęśliwszy w swoim życiu”, ponieważ mógł wtedy z bliska obserwować heroizm swojego ojca w ratowaniu ludzi, co stanowiło dla niego niezwykle inspirujące doświadczenie.
Praca fizyczna podczas studiów
Podczas studiów w Londynie, aby się utrzymać, George Soros podejmował różnorodne prace fizyczne. Pracował jako bagażowy na kolei oraz jako kelner. W trudnej sytuacji finansowej otrzymał wsparcie w wysokości 40 funtów od organizacji charytatywnej Kwakrów, co pokazuje, że nawet w początkach swojej kariery doświadczał trudności materialnych.
Próba zamachu
Ze względu na swoją aktywność polityczną i liczne groźby, jakie otrzymywał ze strony przeciwników ideologicznych, George Soros stał się celem nieudanej próby zamachu. Wydarzenie to podkreśla skalę kontrowersji i niebezpieczeństw związanych z jego działalnością na arenie międzynarodowej.
Nagrody i osiągnięcia
W uznaniu swoich zasług, George Soros został uhonorowany wieloma prestiżowymi wyróżnieniami. W 2025 roku otrzymał Prezydencki Medal Wolności (Presidential Medal of Freedom), jedno z najwyższych odznaczeń cywilnych w Stanach Zjednoczonych. Ponadto, w 2020 roku magazyn „Forbes” uznał go za „najbardziej hojnego darczyńcę” na świecie, zwracając uwagę na jego olbrzymi wkład finansowy w działalność filantropijną.
Kluczowe daty w karierze i życiu George’a Sorosa
Poniżej przedstawiono kluczowe daty związane z życiem i karierą George’a Sorosa:
- 1930: Urodzenie George’a Sorosa (wówczas György Schwartz) w Budapeszcie.
- 1936: Zmiana nazwiska rodziny na „Soros”.
- 1951: Uzyskanie tytułu BSc z filozofii na London School of Economics.
- 1954: Ukończenie studiów magisterskich (MSc) z filozofii na London School of Economics; rozpoczęcie kariery w Singer & Friedlander.
- 1956: Przeprowadzka do Nowego Jorku i praca w F. M. Mayer.
- 1959: Dołączenie do Wertheim & Co.
- 1970: Założenie Soros Fund Management.
- 1979: Początek znaczącej działalności filantropijnej (przekazanie ponad 11 mld USD do 2011 roku).
- 1992: „Złamanie Banku Anglii” podczas kryzysu „Czarnej Środy”.
- 2011: Ogłoszenie zwrotu kapitału zewnętrznym inwestorom Soros Fund Management.
- 2013: Trzecie małżeństwo z Tamiko Bolton.
- 2020: Uznanie przez „Forbes” za „najbardziej hojnego darczyńcę” na świecie.
- 2025: Uhonorowanie Prezydenckim Medalem Wolności.
Podsumowanie
George Soros to postać, której życie i kariera stanowią fascynujący przykład wpływu, jaki jedna osoba może wywrzeć na światową finansjerę i debatę publiczną. Od przetrwania wojennych realiów Węgier, przez budowanie finansowego imperium, po zaangażowanie w promowanie otwartych społeczeństw, Soros udowodnił, że wizja, determinacja i znaczące zasoby finansowe mogą kształtować historię. Jego aktywność jako inwestora, choć często kontrowersyjna, przyniosła mu światowe uznanie, a jego działalność filantropijna, realizowana poprzez Open Society Foundations, miała istotny wpływ na rozwój demokracji i praw człowieka w wielu krajach. Pomimo licznych teorii spiskowych i krytyki, które go otaczają, jego wkład w promowanie liberalnych wartości i wspieranie edukacji pozostaje niezaprzeczalny.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim jest George Soros?
George Soros to węgiersko-amerykański finansista, inwestor i filantrop. Jest założycielem i przewodniczącym Fundacji Społeczeństwa Otwartego (Open Society Foundations), która wspiera organizacje pozarządowe na całym świecie.
Czym są Fundacje Społeczeństwa Otwartego?
Fundacje Społeczeństwa Otwartego to sieć międzynarodowych fundacji założonych przez George’a Sorosa. Ich celem jest promowanie sprawiedliwości, edukacji, zdrowia publicznego i niezależnych mediów. Działają w wielu krajach, wspierając reformy demokratyczne i prawa człowieka.
Jakie są główne obszary działalności organizacji George’a Sorosa?
Organizacje związane z George’em Sorosem koncentrują się na wspieraniu demokracji, praw człowieka i społeczeństwa obywatelskiego. Finansują inicjatywy mające na celu walkę z korupcją, promowanie wolności słowa oraz zapewnienie dostępu do edukacji i opieki zdrowotnej.
Jakie kontrowersje budzi działalność George’a Sorosa?
Działalność George’a Sorosa i jego fundacji budzi kontrowersje, często związane z zarzutami o ingerencję w wewnętrzne sprawy państw i wspieranie politycznych agend. Jest obiektem krytyki ze strony różnych środowisk, w tym konserwatywnych i nacjonalistycznych.
Jakie jest znaczenie inwestycji George’a Sorosa?
George Soros jest znany ze swoich ryzykownych, ale często udanych inwestycji, zwłaszcza na rynkach walutowych. Jego największym sukcesem była spekulacja przeciwko funtowi brytyjskiemu w 1992 roku, która przyniosła mu znaczący zysk. Jest uważany za jednego z najbardziej wpływowych inwestorów w historii.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/George_Soros
