Coco Chanel: Mademoiselle, ikona i rewolucjonistka świata mody

11

Gabrielle Bonheur Chanel, powszechnie znana jako Coco Chanel, to postać, której nazwisko stało się synonimem elegancji, innowacji i rewolucji w modzie. Urodzona 19 sierpnia 1883 roku, ta francuska projektantka i bizneswoman zdołała przekształcić swoje życie naznaczone ubóstwem w globalne imperium, które na zawsze zmieniło oblicze kobiecej garderoby. Jej dziedzictwo, które przetrwało liczne burze, wciąż inspiruje i definiuje współczesne pojęcie stylu. W momencie śmierci, 10 stycznia 1971 roku, Coco Chanel miała 87 lat, pozostawiając po sobie spuściznę, która wykracza daleko poza świat mody.

Prawdziwe imię i nazwisko ikony brzmiało Gabrielle Bonheur Chanel, jednak w oficjalnych dokumentach jej nazwisko zostało błędnie zapisane jako „Chasnel”. Coco Chanel nigdy nie podjęła kroków, by sprostować ten prawny błąd, pragnąc ukryć fakt, że jej narodziny miały miejsce w hospicjum dla ubogich. To pragnienie zachowania pewnej tajemnicy otaczało jej życie od samego początku. Pseudonim „Coco” przylgnął do niej w okresie, gdy około 1905-1906 roku występowała jako piosenkarka w kabarecie „La Rotonde” w Moulins. Nazwa ta mogła wywodzić się od wykonywanych przez nią piosenek, takich jak „Qui qu’a vu Coco?”, lub być subtelną aluzją do francuskiego słowa *cocotte*, oznaczającego utrzymankę. Coco Chanel zmarła 10 stycznia 1971 roku w Paryżu, w wieku 87 lat, a jej miejsce wiecznego spoczynku znajduje się na cmentarzu Bois-de-Vaux w Lozannie, w Szwajcarii.

Najważniejsze fakty

• Wiek: Na 10 stycznia 1971 roku miała 87 lat.
• Żona/Mąż: Nigdy nie wyszła za mąż.
• Dzieci: Nie miała dzieci.
• Zawód: Projektantka mody, bizneswoman.
• Główne osiągnięcie: Rewolucjonizacja mody damskiej, stworzenie „Małej Czarnej” i kultowych perfum Chanel No. 5.

Podstawowe informacje o Coco Chanel

Gabrielle Bonheur Chanel, znana światu jako Coco Chanel, urodziła się 19 sierpnia 1883 roku w Saumur we Francji. Jej prawdziwe nazwisko, choć w dokumentach figurowało jako „Chasnel”, nigdy nie zostało oficjalnie skorygowane, co było świadomym działaniem mającym na celu ukrycie jej ubogiego pochodzenia. Pseudonim „Coco” zyskała w latach swojej młodości, gdy występowała jako piosenkarka w kabarecie, a nazwa ta mogła być związana z wykonywanymi przez nią utworami lub kulturowymi konotacjami. Ikona mody zmarła 10 stycznia 1971 roku w Paryżu, w wieku 87 lat. Jej miejsce spoczynku znajduje się na cmentarzu Bois-de-Vaux w Lozannie, w Szwajcarii.

Rodzina i życie prywatne Coco Chanel

Dzieciństwo Gabrielle Bonheur Chanel było naznaczone trudnościami materialnymi. Była córką Eugénie Jeanne Devolle, praczki, i Alberta Chanela, wędrownego handlarza. Po śmierci matki, ojciec oddał Gabrielle wraz z siostrami do klasztoru w Aubazine, który funkcjonował jako sierociniec. To właśnie w surowych warunkach klasztornych młoda Chanel nauczyła się podstaw krawiectwa, umiejętności, które okazały się fundamentem jej przyszłej kariery.

W wieku 23 lat Coco Chanel nawiązała relację z Étienne Balsanem, dziedzicem fortuny tekstylnej. Przez trzy lata mieszkała w jego posiadłości, gdzie poznała świat francuskiej socjety. Jednak jej największą miłością okazał się Arthur „Boy” Capel, przyjaciel Balsana. Ich związek, który rozpoczął się w 1908 roku, zaowocował wsparciem finansowym dla jej pierwszych przedsięwzięć biznesowych. Tragiczna śmierć Capela w wypadku samochodowym w grudniu 1919 roku była dla Chanel głębokim ciosem. Później, przez dziesięć lat, od 1923 roku, była związana z jednym z najbogatszych ludzi w Wielkiej Brytanii, Hugh Richardem Arthurem Grosvenorem, Księciem Westminsteru, który wprowadził ją do brytyjskiej arystokracji.

Kariera zawodowa i biznes Coco Chanel

Droga Gabrielle Bonheur Chanel do świata mody rozpoczęła się w 1910 roku od projektowania kapeluszy. Otworzyła swój pierwszy butik, „Chanel Modes”, przy 21 rue Cambon w Paryżu. Już w 1913 roku poszerzyła swoją działalność o sklep w Deauville, gdzie wprowadziła innowacyjną jak na tamte czasy luksusową odzież sportową wykonaną z dżerseju – materiału wcześniej kojarzonego głównie z męską bielizną. Był to początek rewolucji w damskiej modzie, zapoczątkowanej przez projektantkę.

Do 1927 roku imperium Chanel obejmowało pięć budynków przy rue Cambon w Paryżu. Główna siedziba pod numerem 31 stała się centrum jej nowoczesnego butiku, symbolizując potęgę marki. Jej talent został dostrzeżony przez Hollywood; w 1931 roku Samuel Goldwyn zaproponował jej milion dolarów za projektowanie kostiumów dla gwiazd MGM. Choć projektowała dla takich aktorek jak Gloria Swanson, jej minimalistyczny styl okazał się zbyt skromny dla fabryki snów. W tym samym okresie Chanel prowadziła głośny spór z Elsą Schiaparelli, której surrealistyczne projekty stanowiły wyrazisty kontrast z klasyczną elegancją promującą przez mademoiselle Chanel.

Majatek i finanse Coco Chanel

W 1924 roku Coco Chanel nawiązała kluczową współpracę z braćmi Wertheimer, tworząc spółkę Parfums Chanel. Umowa okazała się jednak dla niej niekorzystna – otrzymała jedynie 10% udziałów w zamian za licencję na swoje nazwisko. Przez ponad dwie dekady Chanel podejmowała liczne próby odzyskania pełnej kontroli nad zyskami z marki perfumeryjnej, która przynosiła ogromne dochody, zwłaszcza dzięki kultowym perfumom Chanel No. 5. W okresie II wojny światowej próbowała wykorzystać nazistowskie prawo o „aryzacji” majątków, aby przejąć firmę od jej żydowskich właścicieli, co stanowi jeden z najciemniejszych rozdziałów jej historii finansowej.

Kontrowersje i skandale związane z Coco Chanel

Okres II wojny światowej rzucił cień na legendę Coco Chanel. Zdeklasyfikowane dokumenty ujawniły, że była ona agentką Abwehry, niemieckiego wywiadu wojskowego, o numerze F-7124 i kryptonimie „Westminster”. Pod koniec 1943 roku Chanel brała udział w nazistowskiej operacji „Modellhut”, mającej na celu nawiązanie kontaktu z Winstonem Churchillem i przekazanie mu propozycji separatystycznego pokoju od SS. Podczas okupacji Paryża mieszkała w hotelu Ritz u boku niemieckiego dyplomaty i szpiega, barona Hansa Günthera von Dincklage. Po wyzwoleniu Francji w 1944 roku Chanel została przesłuchana przez komitet czystki, jednak nie postawiono jej żadnych zarzutów. Powszechnie uważa się, że uniknęła kary dzięki osobistej interwencji Winstona Churchilla.

Dziedzictwo i kluczowe osiągnięcia Coco Chanel

Coco Chanel na zawsze zmieniła oblicze mody damskiej, wprowadzając rewolucyjne projekty, które do dziś stanowią inspirację. W 1926 roku magazyn *Vogue* opublikował rysunek prostej, czarnej sukienki z dżerseju, nazywając ją „Fordem Chanel”. Ten projekt uczynił kolor czarny symbolem elegancji i stworzył ponadczasową „Małą Czarną” (little black dress), która stała się podstawą kobiecej garderoby. Wprowadzone w 1921 roku, kultowe perfumy Chanel No. 5 były jednymi z pierwszych perfum sygnowanych nazwiskiem projektanta, a ich prosty i elegancki flakon do dziś jest ikoną designu. Zapach ten, dostępny jako eau de parfum, stał się synonimem luksusu i wyrafinowania, podbijając rynek perfum dla kobiet.

Chanel jako jedna z pierwszych kobiet zaczęła nosić spodnie i dżersejowe swetry, promując styl „casual chic”. Jej projekty, takie jak kostiumy, uwolniły kobiety z gorsetów i ograniczeń, wprowadzając komfort i swobodę ruchu. Po latach wygnania w Szwajcarii, w 1954 roku, w wieku 71 lat, Chanel powróciła do Paryża, by reaktywować swój dom mody. Amerykanie i Brytyjczycy z entuzjazmem przyjęli jej nowe, tweedowe kostiumy, potwierdzając jej niezmienną pozycję jako ikony mody. Niestety, życie prywatne ikony mody było również naznaczone trudnościami. Od 1935 roku Chanel była regularną użytkowniczką morfiny, którą wstrzykiwała sobie codziennie aż do śmierci, co stanowiło mroczny aspekt jej życia.

Kluczowe momenty w karierze Coco Chanel

• 1910: Otwarcie butiku „Chanel Modes” przy 21 rue Cambon w Paryżu, początek kariery jako projektantka kapeluszy.
• 1913: Otwarcie butiku w Deauville i wprowadzenie luksusowej odzieży sportowej z dżerseju.
• 1921: Wprowadzenie kultowych perfum Chanel No. 5.
• 1926: Publikacja w magazynie *Vogue* rysunku „Małej Czarnej”, która zrewolucjonizowała modę.
• 1931: Propozycja milionowego kontraktu od Samuela Goldwyna na projektowanie kostiumów dla gwiazd MGM.
• 1954: Powrót na scenę modową w wieku 71 lat i reaktywacja domu mody Chanel.

Ważne związki Coco Chanel

• Étienne Balsan: Dziedzic fortuny tekstylnej, z którym Chanel była związana przez trzy lata.
• Arthur „Boy” Capel: Bogaty Anglik, który sfinansował jej pierwsze sklepy; ich związek trwał dziewięć lat.
• Książę Westminsteru (Hugh Richard Arthur Grosvenor): Jeden z najbogatszych ludzi w Wielkiej Brytanii, z którym Chanel była związana przez dziesięć lat.

Warto wiedzieć: Prawdziwe imię i nazwisko Coco Chanel to Gabrielle Bonheur Chanel, jednak w oficjalnym rejestrze jej nazwisko zostało błędnie zapisane jako „Chasnel”. Nigdy nie skorygowała tego błędu, aby ukryć fakt narodzin w hospicjum dla ubogich.

Najważniejsze osiągnięcia i wpływ na modę

• Stworzenie „Małej Czarnej” (little black dress) – symbolu elegancji i ponadczasowości.
• Wprowadzenie do mody damskiej dżerseju, materiału kojarzonego wcześniej z męską bielizną.
• Zrewolucjonizowanie damskiej garderoby poprzez uwolnienie od gorsetów i wprowadzenie stylu „casual chic”.
• Stworzenie kultowych perfum Chanel No. 5, które stały się ikoną zapachową.
• Ugruntowanie pozycji marki Chanel jako synonimu luksusu i wyrafinowania.

Kluczowe miejsca związane z życiem Coco Chanel

• Saumur, Francja: Miejsce urodzenia.
• Aubazine: Klasztor, w którym spędziła dzieciństwo w sierocińcu i nauczyła się szyć.
• Moulins: Miasto, w którym występowała jako piosenkarka i zyskała pseudonim „Coco”.
• Rue Cambon w Paryżu: Adres głównej siedziby jej domu mody i centrum jej biznesowego imperium.
• Deauville i Biarritz: Miejsca, gdzie otwierała swoje pierwsze butiki z odzieżą sportową.
• Hotel Ritz w Paryżu: Miejsce jej pobytu podczas okupacji, u boku barona von Dincklage.
• Lozanna, Szwajcaria: Miejsce pochówku.

Warto wiedzieć: Coco Chanel była agentką Abwehry o numerze F-7124 i kryptonimie „Westminster”.

Coco Chanel, postać o niekwestionowanym wpływie na świat mody, była nie tylko wizjonerką w dziedzinie projektowania, ale również złożoną osobowością, której życie obfitowało w sukcesy, dramaty i kontrowersje. Od skromnych początków w sierocińcu po stworzenie globalnego imperium, jej droga jest dowodem niezwykłej determinacji, talentu i siły woli. Jej dziedzictwo, utrwalone w ikonicznych projektach i ponadczasowych perfumach, nadal inspiruje i kształtuje kanony elegancji na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Coco_Chanel